تشريفات امضاء شد و به آن بايد رفتار شود . « مَنِ اسْتَطاعَ إِلَيْه سَبِيلًا » 97 طبرى : يعنى توانائى زاد و راحله باشد كه وسيله ى خوراك و سوارى داشته باشد و از ابن عبّاس نقل كرده است : بدن سالم و بهاى خوراك و وسيله ى سوارى كه موجب اجحاف و سختى در زندگى نشود ، از ضحّاك روايت كرده است : اگر كسى مال نداشت و توانست كه بوسيله ى قرار داد - كار در برابر خوراك و پشت سر ديگرى سوار شدن انجام حجّ نمايد لازم است بر او چه همين است معنى استطاعت و زاد و راحله . كسى به او گفت مگر خدا مكلَّف كرده است مردم را كه پياده بحجّ روند ؟ جواب داد : اگر كسى در مكّه ارثى داشته باشد آن را رها نمىكند و سوگند به خدا اگر نتوانند به سينه خيز مىروند براى وصول ارث و همين طور است ، وجوب حجّ ، و هم طبرى نوشته است : قرائت قاريها در كلمه ى حجّ مختلف است عدّه اى از قاريهاى عراق و مدينه با صداى زير خوانده‌اند ، عدّه اى ديگر با صداى بالا قرائت كرده‌اند و هر دو لغت معروف عرب است ، كسر لغت مردم نجد است ، و فتح لغت ساكنين عاليه است ( سرزمينهاى ما فوق نجد از تهامه تا ماوراء مكّه بنام عاليه مىنامند ) و كسى از مطَّلعين بعلوم عربيّت سراغ ندارم كه در معنى اين دو كلمه تفاوت بداند . استبصار شيخ طوسىّ كتاب حجّ نسخه ى خطَّى خودم : ابو ربيع شامى گفت : از حضرت امام صادق ( ع ) پرسيدند معنى اين آيه را ، فرمود مردم چه مىگويند ؟ عرض كردند وسيله ى خوراك و سوارى ( زاد و راحله ) معنى كرده‌اند فرمود : از حضرت باقر اين را پرسيدند آن حضرت فرمود : مردم به راه باطل رفته‌اند . اگر كسى به اين اندازه توانائى داشت و بايد آن را خرج زن و بچه اش كند تا از منت ديگران آسوده باشد آيا جايز است آن را خرج مكّه كند ؟ پرسيدند پس مقصود از سبيل چه چيز است ؟ فرمود : گشايش و وسعت در سرمايه كه قسمتى را خرج مكّه كند و بقيّه را براى زندگى عيالش بگذارد مگر زكات را خداوند در مبلغ معين دويست درهم واجب نكرده است ؟ ابو الفتوح : فقها در معنى اين جمله اختلاف كرده‌اند و در نظر ما شرط حج عقل و بلوغ و آزادى است و تندرستى و امنيت و وسيله ى سوارى و مخارج راه و مقدار